Tip basisfotografie: licht en contrasten

Het soort licht bepaalt voor een groot deel het resultaat van een foto. Als de zon schijnt krijgen de foto’s heldere kleuren en door de schaduwen dramatische contrasten. Contrasten zijn tegenstellingen van licht en schaduw; donkere partijen en lichte vlakken in het beeld. Als het een bewolkte dag is, zijn de kleuren veel zachter en is er nauwelijks schaduw.

In de ochtend is het licht kouder dan in de avond. In de avond is het licht warmer. Het oordeel van deze uren in de schemering is dat het licht laag staat en daardoor veel zachter is. Ook zijn er dan door de stand van de zon meer schaduwen die het beeld toch contrasten geven. Deze tijden worden daarom ook wel de gouden uren genoemd.

Met een reflectiescherm kun je het licht beïnvloeden. 

In de middag daarentegen staat de zon hoog aan de hemel. Dit geeft korte schaduwen en hard licht. Vooral in de tropen is dit heel opvallend. In Nederland hebben we vaak wolken voor de zon die het licht verspreiden en het beeld daardoor zachter maken. Verspreid licht zorgt ervoor dat we minder duidelijke schaduwpartijen hebben, wat voordelig is voor portretfotografie. Het nadeel van minder schaduwen is dat je dieptewerking verliest. Dat maakt het beeld soms platter en saaier. Weinig schaduwen geven een gezicht een zachte uitstralingen, schaduwen kunnen een foto diepte, of zelfs een dramatisch effect geven. Je kunt hier per onderwerp mee variëren.

We kunnen het bestaande licht in de foto beïnvloeden met een reflectiescherm. Zo’n scherm kan het licht terugkaatsen naar het onderwerp. Je hebt er alleen een paar extra handen voor nodig (of een statief). Je richt het scherm simpelweg op het onderwerp en door het reflecteren van het licht op het scherm verlicht je het onderwerp extra.

Anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp
(1632) Rembrandt van Rijn. 

Eén van de manieren om de aandacht ergens op te vestigen is het onderwerp in de spotlights te zetten. Het is dan fel verlicht, terwijl de rest in de schaduw blijft. Dit heet in de kunst ook wel ‘clair-obscur’ (Frans voor licht en donker). Hoewel deze term ook in de fotografie gebruikt wordt om sterke licht-donker contrasten aan te duiden, is de term vooral bekend uit de schilder kunst. De schilder Caravaggio (1573-1610) maakte clair-obscur tot zijn handelsmerk. Rembrandt van Rijn (1606-1669) maakte ook gebruik van clair-obscur. Hij vestigde aandacht op hoofd en handen door ze te laten baden in licht. Dit leidde tot levendige scènes vol dramatiek.

Paula, gefotografeerd door Hendrik Kerstens.

Fotograaf Hendrik Kerstens (Den Haag, 1956) fotografeert zijn dochter Paula al 17 jaar. Daarbij verwijst hij met zijn clair-obscur composities naar de oude schilderkunst. 

Houd deze blog in de gaten voor een portret van deze fotograaf!

Dit artikel werd geplaatst door De Fotokunst Galerie

Tip basisfotografie: gebruik maken van natuurlijk licht

Natuurlijke verlichting biedt veel mogelijkheden om prachtige foto's te maken. Waar zonsopgang en zonsondergang de beste tijden zijn om buiten te schieten (zie: gouden uur), kun je ook binnen, met een beetje hulp van natuurlijk licht de mooiste foto’s maken. Het enige wat je daarvoor nodig hebt is een raam! De kwaliteit van het licht dat door een raam naar binnen schijnt is vaak geweldig en het binnenvallende licht kan ook veel sfeer toevoegen aan foto’s die je binnenshuis maakt. Je kunt er van alles meedoen. Bijvoorbeeld een prachtig stilleven creëren, of mooie portretten schieten, zonder dat je daarvoor hoeft te beschikken over een speciale lamp. 

 

Zacht, diffuus licht

Een van de kenmerken van natuurlijk licht dat door het raam naar binnen valt is dat het zacht en diffuus  is- eigenlijk het beste soort licht voor portretten. Nou ja, niet altijd. Als het zonlicht te hard is, kun je het licht verspreiden (diffuus maken) door de jaloezieën of de gordijnen iets te sluiten. 

 
Zacht, diffuus licht is heel erg geschikt voor portretten, omdat het zorgt voor flatteuze foto’s voor de modellen. Oneffenheden in de huid vallen minder op en het licht zorgt voor een serene sfeer. 

Je kunt je creativiteit hierin krijt door dromerige beelden te creëren, met het bestaande licht. Je plaatst je model zo voor het raam, dat het binnenvallende licht het gezicht verlicht. Het model staat of zit dus met het gezicht naar het licht! Dit kan frontaal zijn, of van opzij. Eventuele storende schaduwen kun je simpel oplichten door het binnenvallende licht met een stuk wit papier, of een reflectiescherm  te reflecteren. Zo kun je de schaduwen invullen met licht.

 

Hard licht, harde schaduwen

Hard licht zorg ook voor harde schaduwen (hoger contrast) en brengt de textuur van de huid tot leven. Ben je op zoek naar een rauwere foto, of wil je (bijvoorbeeld bij een bejaarde) juist de rimpels heel duidelijk in beeld brengen, omdat je dit mooi vind, gebruik dan ook eens het felle zonlicht. Of gebruik de schaduwen van jaloezieën om een mooi lijnenspel op de omgeving of het gezicht te krijgen.

Hard, direct zonlicht, leent zich ook goed voor het creëren van boeiende silhouetten. Schiet daarvoor juist tegen het licht in voor creatieve shots (bijvoorbeeld van het profiel)  - geen details, alleen het overzicht en intrigerende vormen.

Veel plezier met fotograferen!

Dit artikel werd verzorgd door De Fotokunst Galerie